16/02/2017

Duurzaamheid van dichtbij: bio-folie

Vitrapack kan allerlei soorten bio-folies inzetten en verwerken. Joost Sprengers – R&D en quality control manager bij Vitrapack – informeert je over de mogelijkheden én knelpunten, en schuwt daarbij de controverse niet. Joost: ‘Eerlijkheid gebiedt me te zeggen: bio-folie is niet de grote, groene goednieuwsshow die sommigen ervan willen maken. Door me in het thema te verdiepen ben ik er zelf veel kritischer over geworden. Maar mits de juiste keuzes zijn er duurzame mogelijkheden. Wij zijn er klaar voor.’

Vitrapack heeft bijna tien jaar geleden een jaar lang intern onderzoek gevoerd naar alle soorten bio-folies.

Vitrapack heeft bijna tien jaar geleden een jaar lang intern onderzoek gevoerd naar alle soorten bio-folies.

Vitrapack heeft bijna tien jaar geleden een jaar lang intern onderzoek gevoerd naar alle soorten bio-folies. We brachten de eigenschappen in kaart, voerden bedrukbaarheidstesten uit en onderzochten de verwerkingsmogelijkheden op de machines van onze klanten. Conclusie van dat traject? We kunnen alle bio-folies verwerken en inzetten. De voorbereiding is klaar, we weten wat we moeten doen. We weten welke folies, welke inkten, welke lijmen we kunnen gebruiken.’

Mensen horen het woord ‘bio’ en beginnen te stralen. Maar het is een genuanceerd verhaal.

Bio-folie vertegenwoordigt op dit moment slechts een klein maar groeiend aandeel van de markt. Toch bestaat er nog veel onduidelijkheid over. Joost: ‘Aanvankelijk horen mensen vaak maar een klein stukje van het verhaal. Ze horen het woord ‘bio’ en beginnen te stralen. Maar de ontnuchterende boodschap is: het is een genuanceerd verhaal.

Joost maakt de klanten van Vitrapack bijna dagelijks wegwijs in deze complexe materie, en adviseert hen bij de keuzes die gemaakt moeten worden: ‘Er zijn een aantal zaken die je tegen elkaar moet afwegen: de maximale houdbaarheid van je product, een optimale efficiëntie en verwerkingssnelheid, een minimale impact op het milieu en – uiteraard – de kostprijs.’

Joost Sprengers is R&D en quality control manager bij Vitrapack en informeert je over de mogelijkheden én knelpunten van bio-folies.

Joost Sprengers is R&D en quality control manager bij Vitrapack en informeert je over de mogelijkheden én knelpunten van bio-folies.

Cruciale vraag: houdbaarheid van het product

In vergelijking met conventionele folies zijn de barrière-eigenschappen van bio-folies niet fantastisch. Voor veel sectoren is dat geen punt, in de voedingsindustrie uiteraard wel. Joost: ‘Koekjes verpakken in een bio-folie heeft gevolgen voor de houdbaarheid van het product. Koekjes verpakt in conventionele folie kunnen gemakkelijk een jaar in de winkel of thuis in de kast blijven liggen. Bij bio-folie is die termijn een pak korter. Wanneer we dat aan klanten uitleggen, verdwijnt het enthousiasme voor bio-folie vaak.’

Er zijn een aantal zaken die je tegen elkaar moet afwegen: de maximale houdbaarheid van je product, een optimale efficiëntie en verwerkingssnelheid, een minimale impact op het milieu en de kostprijs.

Zijn eerste, cruciale vraag luidt dan ook: ben je bereid om de houdbaarheid van je product korter te maken? Joost: ‘Als dat niet het geval is, dan stopt het verhaal van bio-folie in veel gevallen. Tenzij natuurlijk voor producten die binnen relatief korte tijd geconsumeerd worden, zoals bijvoorbeeld voorverpakte broodjes, boterhammen die je in tankstations kan kopen of groenten en fruit. Als andere klanten wel willen overwegen om de houdbaarheidsdatum van hun product korter te maken, gaat het gesprek verder.’

Ben je bereid om de houdbaarheid van je product korter te maken?

Een eerste, cruciale vraag: ben je bereid om de houdbaarheid van je product korter te maken?

Onderscheid tussen biobased en biodegradable

De volgende vraag is dan: welk type bio-folie wil je gaan gebruiken? Het woord ‘bio-folie’ is immers een overkoepelende omschrijving van een aantal verschillende folies. Je kan bio-folies opdelen in drie grote categorieën: bio-gebaseerde (biobased) folie, bio-degradeerbare (biodegradable) folie en folie die bio-gebaseerd én bio-degradeerbaar is.

Het onderscheid tussen die verschillende soorten bio-folies is cruciaal, vertelt Joost: ‘Enkel bio-gebaseerd staat bijvoorbeeld wel goed op je verpakking, maar het is vaak een marketingtrucje dat weinig met duurzaamheid te maken heeft. De folie is immers niet biologisch afbreekbaar. Straffer nog: de productie ervan kan heel energie-intensief zijn, wat zelfs voor een zwaardere belasting van het milieu kan zorgen.’

Het onderscheid tussen verschillende soorten bio-folies.

Vooral bio-degradeerbare folie heeft potentieel, maar ook daar zijn er nog obstakels te overwinnen. Er bestaan twee soorten bio-degradeerbare folie: industrieel composteerbaar en huishoudelijk composteerbaar. Voor de folie die industrieel composteerbaar is, moet nog een horde worden genomen. Joost: ‘Om bio-degradeerbare folie écht als duurzaam alternatief te kunnen ontwikkelen is er gescheiden afval ophaling nodig.’

Gescheiden afvalstromen

Vuilnis dat wordt opgehaald wordt opgedeeld in verschillende categorieën. En daar situeert zich momenteel nog een knelpunt. Joost: ‘De huidige regelgeving bepaalt dat bio-degradeerbare folie in categorie 14 valt, waarin o.a. ook rubber en piepschuim zitten. Dat is de duurste categorie, waar het meeste belastingen op moet worden betaald. Op zich is dat niet logisch. Er is bijsturing nodig. In het ideale scenario ontstaat er een traject waarbij verpakkings-producenten en de afvalverwerkende industrie samen overleg plegen om gescheiden ophaling mogelijk te maken.’

Als er geen gescheiden afvalstroom is, wat zal de consument dan uiteindelijk met de bio-degradeerbare folie doen? Ofwel belandt die bij het GFT-afval, wat erg verwarrend en vervelend wordt voor de vuilnisophaler; of de folie belandt bij het restafval. Dat laatste heeft dan weer een negatief effect in de verbrandingsoven: de energetische waarde van folie op basis van aardolie ligt veel hoger.’

Gescheiden afval ophaling op grotere schaal zou voor het gebruik van bio-folie echt mee een hefboom kunnen zijn.

Vlaanderen maakt er werk van om de situatie te verbeteren. In het Strategisch Plan 2015-2020 van OVAM staat te lezen: ‘Tegen 2020 zorgen we in Vlaanderen voor een optimale selectieve inzameling, in het bijzonder voor bio-plastics en verpakkingsafval.’ Joost vindt dat een goede doelstelling: ‘Er zijn nu al kleinschalige voorbeelden die het potentieel van bio-folies tonen. Neem een festival dat veel waarde hecht aan duurzaamheid en bekers uit PLA gebruikt, wat een bio-gebaseerde en bio-degradeerbare stof is. Als er dan iemand wafels verkoopt op dat festival, kunnen die verpakt worden in PLA-folie, die dan mee in de container van de bekers gesorteerd kan worden. Dat kan perfect. Maar gescheiden afval ophaling op grotere schaal zou echt mee een hefboom kunnen zijn voor het gebruik van bio-folie.’

De consument beslist

Als verpakkingsdrukkerij is de overstap naar bio-gebaseerde folie die niet bio-degradeerbaar is relatief eenvoudig. Joost: ‘In ons productieproces zelf verandert er dan bijna niets. De bio-gebaseerde folie is iets duurder, maar de productiekosten voor ons, en dus ook voor de klant en de consument, zijn in principe hetzelfde als bij niet-bio-gebaseerde folies.’

De overstap naar bio-gebaseerde folie die niet bio-degradeerbaar moet zijn is als verpakkingsdrukkerij relatief eenvoudig omdat er in ons productieproces zelf bijna niets verandert.

Als de verpakking ook bio-degradeerbaar moet zijn, is dat een ingrijpende verandering. Joost verduidelijkt: ‘In dat geval moet je ook inkten en lijmen gebruiken die bio-degradeerbaar zijn. Voor lijmen zijn er in onze industrie nog geen valabele alternatieven, dus daar moeten we zorgen dat we binnen bepaalde marges blijven. Kortom: het is een heel andere manier van werken. We kunnen het, maar het vergt een grotere inspanning en is dus ook duurder.’

Conclusie? Het is te verwachten dat het premium-segment een voortrekkersrol zal spelen in innovatieve toepassingen van bio-folie. Als de consument daar beslist dat bio-folie een meerwaarde is, zullen ook andere marktsegmenten volgen.

Heb je vragen over ons aanbod bio-folies? Joost helpt je graag verder. Bel hem via 03 322 55 22.

Heb je een collega die alles wil weten over bio-folies? Schrijf hem of haar in op deze nieuwsbrief. We bezorgen dan dit artikel.